Apache Tomcat, Apache Software Foundation tarafından geliştirilen açık kaynak bir Java Servlet Container uygulamasıdır. Apache Tomcat ile Java tabanlı web uygulamalarını çalıştırılabilir ve yayınlanabilir. Bu Java tabanlı uygulamalar Java EE, Java Servlet, Java Server Pages (JSP), Java Expression Language, Java WebSocket gibi çeşitli teknolojiler kullanılarak yazılmış olabilir.

Özellikle dinamik ve ölçeklenebilir web uygulamaları geliştirme ve dağıtma süreçlerinde sıklıkla tercih edilir. Tomcat, açık kaynak olması ve geniş bir topluluk tarafından desteklenmesi nedeniyle popüler bir tercihtir.

Apache Tomcat aslında Java Virtual Machine üzerinden çalıştığından dolayı Tomcat kurulumu sırasında ya da öncesinde bir Java JDK’sı da kurulmalıdır. Burada istenilen JDK dağıtımı kullanılabilir.

Tomcat Temel Bileşenleri Nelerdir?

Catalina

Tomcat’in iç bileşenlerinden biri olan “Catalina”, Tomcat’in servlet konteyneri ve JSP motoru olarak görev yapar. Catalina, HTTP isteklerini işler, Servlet ve JSP dosyalarını yürütür ve bu dosyaların çalışması için gerekli olan ortamı sağlar.

Dolayısıyla, Catalina, Tomcat’in temel işlevlerinden birini yerine getirerek web uygulamalarının çalışmasını sağlar. Catalina’nın görevi, gelen istekleri almak, bu istekleri uygun Servlet veya JSP dosyalarına yönlendirmek, bu dosyaları işleyerek istemcilere cevap vermek ve uygulama sunucusunun gereksinimlerini karşılamaktır. Catalina’nın bu işlevi, Tomcat’in bir web sunucusu olarak kullanılmasını mümkün kılar ve Java tabanlı web uygulamalarının çalıştırılmasını sağlar.

Coyote

Tomcat’in HTTP/1.1 uyumlu bir web sunucusudur. HTTP isteklerini işler ve bu isteklere yanıt verir. Bu bileşen genellikle gelen HTTP isteklerini işlemek için kullanılır.

Manager

Bu, web uygulamalarını yönetmek için kullanılan bir bileşendir. Manager, web uygulamalarını başlatmak, durdurmak, yeniden başlatmak ve yeniden deploy etmek için kullanılır.

Tomcat Yönetim Arayüzleri

Tomcat üzerinden web uygulamalarını yönetmek için kullanılabilecek çeşitli arayüzler bulunmaktadır.

Tomcat Web Uygulama Arayüzü (Manager App)

Tomcat’in web tabanlı yönetim arayüzüdür. Bir web tarayıcısı aracılığıyla erişilebilir. Manager App, web uygulamalarının deploy edilmesi, undeploy edilmesi, durdurulması, yeniden başlatılması gibi işlemleri gerçekleştirmek için kullanılır. Ayrıca, işletim sistemi seviyesinde erişim izinlerine sahip kullanıcılar tarafından kullanılır.

Host Manager

Host Manager, Tomcat’e yeni web uygulamaları eklemek ve mevcutları yönetmek için kullanılan bir web arayüzüdür. Host Manager, farklı sanal ana bilgisayarlara (virtual hosts) erişim sağlar ve bu sanal ana bilgisayarlara web uygulamaları eklemek için kullanılır.

İlk kurulum sonrasında genelde bu Tomcat yönetim uygulamalrına erişmek için gerekli olan kullanıcılar genelde tanımlanmamış durumdadır. Ayrıca localhost haricinde Tomcat’e erişmek de mümkün olmamaktadır. Tomcat ve üzerinde çalışan uygulamaları farklı cihazlar üzerinden de erişilebilir duruma getirebilmek ya da Tomcat yönetim uygulamalrına için kurulum sonrası yapılması gereken bazı ek adımlar bulunmaktadır. Bu ayarlamaların nasıl yapılacağını okumak için https://www.selmankaya.com/tomcat-ayarlari sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Apache Tomcat Nasıl Kurulur?

• Eğer Java JDK bilgisayarda kurulu değilse devam etmeden önce JDK kurulmalıdır. Örneğin Oracle JDK (https://www.oracle.com/java/technologies/downloads) ya da AdoptOpenJDK (https://adoptopenjdk.net/releases.html) ya da başka bir dağıtım kurulabilir. Kolaylık olması adına ilgi işletim sistemi altındaki kurulum dosyasını indirip kurmanızı öneririm.
• https://tomcat.apache.org/ adresinden kurulum dosyalarını indirin. Örneğin Tomcat 10 için https://tomcat.apache.org/download-10.cgi adresindeki Core Başlığı altında istenen sıkıştırılmış paket (zip ya da tar.gz) indirilebilir.

• İndirilen paketi herhangi bir dizine çıkarın. Daha sonra dizine çıkartılmış dosyaları asıl duracağı dizine taşıyın. Örneğin Windows için Program Files klasörüne ya da sabit başka bir dizine taşınabilir.
• Devamında sadece Windows işletim sistemi için Apache indirme sayfasında yer alan aşağıdaki kurulum dosyası indirilerek kurulabilir.

Bu kurulum ile Tomcat bir servis olarak eklenmiş olacaktır ve bilgisayar her açıldığında Tomcat uygulaması da otomatik olarak çalıştırılacaktır. İstenirse ilgili servis tanımı bu kurulum olmadan elle de ya da /bin dizininde yer alan service.bat dosyasını kullanarak

service.bat install

komutu üzerinden de bu servis tanımı yapılabilir.

• Kurulum sonrası ya da herhangi bir ihtiyaç halinde uygulamayı elle ayağa kaldırmak için Tomcat altındaki /bin dizininde yer alan ve işletim sistemine göre değişebilen startup.sh ya da startup.bat dosyası terminal üzerinden tetiklenebilir.
• Tomcat uygulamasını kapatmak için yine /bin dizininde yer alan shutdown.sh ya da shutdown.bat dosyası terminal üzerinden tetiklenebilir.
• Tomcat uygulamasını başlatma, kapatma ve diğer komutlar yine /bin dizininde yer alan catalina.sh ya da catalina.bat dosyası üzerinden de .\catalina.bat start şeklinde de çalıştırılabilir. Ayrıca istenirse Windows işletim sisteminde Ortam Değişkenleri‘ne /bin dizini Path olarak eklenip Tomcat dizini de CATALINA_HOME olarak eklenerek herhangi bir komut terminali üzerinden doğrudan catalina komutu (örneğin: catalina start) kullanılarak da işlemler yapılabilir.

Tomcat Dosya Yapısı

Tomcat paketi çeşitli dizinlerden oluşmaktadır. Bu paketler ve işlevleri:

• /bin: Tomcat ve Catalina için kullanılan çeşitli scriptler (startup.sh, startup.bat, version.sh, version.bat, catalina.sh, catalina.bat vb.) bu dizinde yer alır.
• /conf: Tomcat ve kullanıcılar ile ilgili çeşitli konfigürasyon ve tanım dosyaları (server.xml, web.xml, context.xml, tomcat-users.xml vb.) bu dizinde yer alır.
• /lib: Tomcat tarafından kullanılan çeşitli kütüphaneler (catalina.jar, servlet-api.jar, tomcat-api.jar vb.) bu dizinde yer alır.
• /logs: Tomcat ile ilgili tüm log dosyaları (erişim logları, Catalina logları, uygulama logları vb.) bu dizinde yer alır.
• /temp: Catalina çalışırken bu dizini geçici dizin olarak kullanır.
• /webapps: Web uygulamaları bu dizinde yer alır. Her bir Java uygulaması bu dizinde bir klasör olarak temsil edilir. Örneğin demo.war isimli bir Java uygulamasının derlenmiş dosyaları /demo isimli bir klasör olarak burada yer alır, deploy edilince de context path olarak bu isim kullanılır. Bu demo uygulaması http://localhost:8080/demo dizininden yayınlanır. Tomcat ayağa kaldırılırken bu dizinde yer alan tüm uygulamalar otomatik olarak deploy edilmeye çalışılır.
• /work: Web uygulamalarının derlemesi sırasında bu dizin geçici olarak kullanılır.

İnen dosyayı extract et.

Kullanıcı sudo yetkisine sahip değilse login username komutu ile sudo yetkili bir kullanıcıya geç.

Tomcat dosyalarını yüklemek istediğin dizine geç. Tercihen /opt/tomcat içerisine kurulabilir. Bu durumda bu dizine geç.

Extract edilen dosyayı aşağıdaki komut ile bu dizine taşı.

sudo mv /Users/username/Downloads/apache-tomcat-10.0.16 ./

Aktif kullanıcı sudo yetkisine sahip değilse bu dosyaların sahipliği sudo yetkisi olan kullanıcı ile değiştirilmeli. Bunun için aşağıda komut kullanılabilir. Aktif kullanıcı sudo yetkisine sahipse bu adım atlanabilir.

sudo chown -R sudo_user apache-tomcat-10.0.16

Kurulmak istenen tomcat dizinin altındaki /bin dizinine geçilmeli.

Bu dizindeki .sh uzantılı dosyalar aşağıdaki komut ile executable yapılmalı.

sudo chmod +x *.sh

Devamında ./startup.sh komutu ile tomcat başlatılabilir, ./shutdown.sh komutu ile tomcat durdurulabilir.

Kullanıcı tanımları yapmak ve başka cihazlardan tomcat erişimini açmak için https://www.selmankaya.com/tomcat-manager-kullanici-ayarlari/ adresindeki yazı kullanılabilir.

Bu tanımlar yapıldıktan sonra tomcat durdurulmalı ve yeniden başlatılmalıdır.

Her şey tamamlandıktan sonra Tomcat’a http://localhost:8080 adresi üzerinden ulaşılabilir.

Bu yöntem dışında brew üzerinden de kurulum yapılabilir.

Referans Döküman: https://jeongwhanchoi.medium.com/how-to-install-apache-tomcat-on-mac-os-x-605b1cb55252

Apache Tomcat ve Tomcat Manager Nedir?

Apache Tomcat ve Tomcat Manager ile bilgi almak için https://www.selmankaya.com/tomcat-nedir-nasil-kurulur/ sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Tomcat Manager Network Erişimini Ayarlama

• tomcat/conf/Catalina/localhost/manager.xml dosyasını açın ve aşağıdaki kod bloğunu ekleyin.

<Context privileged="true" antiResourceLocking="false"
          docBase="${catalina.home}/webapps/manager">
      <Valve className="org.apache.catalina.valves.RemoteAddrValve" allow="^.*$" /></Context>

• tomcat/conf/Catalina/localhost/host-manager.xml dosyasını açın ve aşağıdaki kod bloğunu ekleyin.

<Context privileged="true" antiResourceLocking="false"
          docBase="${catalina.home}/webapps/host-manager">
      <Valve className="org.apache.catalina.valves.RemoteAddrValve" allow="^.*$" /></Context>

• Bu noktada ilgili tomcat uygulamalarına başka bir makine üzerinden erişilebilecektir. Ancak tam erişim için aşağıdaki kullanıcı tanımlaır gerekmektedir.

Tomcat Kullanıcı Oluşturma

• tomcat-users.xml dosyasını aç. Bu dosya genelde /tomcat**/apache**/conf/ dizininde yer almaktadır. Buradaki dizin isimleri kurulum yöntemine ve işletim sistemine bağlı olarak değişebilir ama kabaca bu yapıdadır.
• Aşağıdaki kod bloğunu bu dosyada tomcat-users tag’i varsa bu tag’in dışına çıkmayacak şekilde ekle. Eğer bu tag yoksa doğrudan eklenebilir.

<user username="gui-user" password="password" roles="manager-gui, admin-gui"/>
<user username="script-user" password="password" roles="manager-script, admin-script"/>

• Eğer yine anlamsız hatalar alınırsa aşağıda blok da bu tanımların hemen üstüne eklenebilir.

  <role rolename="manager-gui"/>
  <role rolename="manager-script"/>
  <role rolename="admin-gui"/>
  <role rolename="admin-script"/>

• *-gui rolleri kullanıcı arayüzü üzerinden erişim için gerekli olan roldür. *-script rolleri ise Spring Boot gibi uygulamaların kullanması için tanımlanan rolüdür.
• manager-* rolleri /manager sayfasına erişmek için gerekli olan rollerdir. admin-* rolleri ise /host-manager sayfasına erişmek için gerekli olan rollerdir. Bu roller ile aynı zamanda tamamı aynı zamanda /manager/status sayfasına da erişilebilir.

Test Ortamı:

• İşletim Sistemi: Windows 11
• XAmpp Sürümü: 3.3.0
• Tomcat Sürümü: 8.5.73, 10.0.8